Nieściągalność, przedawnienie i umorzenie wierzytelności

Należności są składnikami aktywów i powinny być regulowane na bieżąco przez drugą stronę transakcji. Problem zaczyna się w momencie, gdy dłużnik nie wywiązuje się ze zobowiązań. Nieuregulowane wierzytelności są w ustawie opisywane jako przedawnione bądź nieściągalne.

 

Należności nieściągalne

Nie później niż na dzień bilansowy dokonuje się wyceny należności w kwocie wymaganej zapłaty. W aktywach bilansu powinny się znaleźć jednak wyłącznie należności ściągalne – wszystkie wartości zaległe, których ściągalność jest zagrożona, obciążają wynik finansowy. W przypadku uregulowania przez dłużnika zaległej kwoty, odpis aktualizacyjny podlega rozwiązaniu.

W prawie podatkowym odpisanie takiej wierzytelności nie może zaliczać się do kosztów uzyskania przychodów. Ustawa przewiduje pewne wyjątki, co skutkuje zaliczeniem takiego odpisu do kosztów podatkowych. Dwa warunki, jakie musi spełnić dana wierzytelność, aby móc odpisać ją w kosztach podatkowych:

– uprzednio zapisana została jako przychód należny podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym,

nieściągalność została udokumentowana na podstawie: postanowienia o nieściągalności, postanowienia sądu lub protokołem sporządzonym przez podatnika.

Zgodnie z ustawą podmioty przed uznaniem swoich wierzytelności za nieściągalne mogą utworzyć odpisy aktualizujące ich wartość – ma to doprowadzić do wyzerowania wartości bilansowej nieuregulowanych wierzytelności i jest zgodne z zasadą ostrożnej wyceny.

Do kosztów uzyskania przychodu mogą być także zaliczone należności nieściągalne o niskiej wartości. Warunkiem jest zapisanie w protokole uzasadniającym konieczności dokonania odpisu aktualizującego, że koszty ewentualnego postępowania sądowego i egzekucyjnego byłyby wyższe niż wartość nieściągalnej należności.

 

Przedawnienie wierzytelności

Termin, od jakiego uznajemy wierzytelność za przedawnioną, wynosi 10 lat. Przepisy szczególne, zapisane w ustawie, przewidują również pewne wyjątki, wówczas sprawy przedawnieniu ulegają na przykład po roku, dwóch lub trzech latach. Trzyletni termin płatności obowiązuje z tytułu świadczeń okresowych i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, również naliczane odsetki przedawniają się po trzech latach. Bieg przedawnienia liczymy zawsze od dnia, w którym wierzytelność stała się wymagalna – jest to data upływu terminu płatności, która została określona na fakturze bądź w umowie.

Przedawnienie wierzytelności skutkuje możliwością uchylenia się dłużnika od spełnienia określonego świadczenia – aby się przed tym chronić, wierzyciel może podjąć działania zmierzające do przerwania biegu przedawnienia:

- działania sądowe – na przykład złożenie pozwu, wniosku o wezwanie dłużnika do ugody

- złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji,

- uznanie długu przez dłużnika,

- zawarcie ugody z dłużnikiem.

 

Umorzenie wierzytelności

Umorzenie długu jest równoznaczne ze zwolnieniem dłużnika z należności – następuje to na podstawie innych przyczyn niż zapłata, przedawnienie lub uznanie nieściągalności. Efektem umorzenia jest zaliczenie należności do pozostałych kosztów operacyjnych, a w niektórych przypadkach możliwe jest odpisanie w ciężar kosztów finansowych lub w ciężar odpisu aktualizującego. Warunkiem uznania umorzonej kwoty za koszt uzyskania przychodów jest pisemne potwierdzenie przyjęcia zwolnienia z długu podpisane przez dłużnika. Umorzenie wierzytelności zawsze musi być potwierdzone obustronną zgodą. Brak kompromisu wymusza na wierzycielu zastosowanie przepisów o nieściągalności długu.

Powiązane artykuły

O nas

Na naszej stronie znajdziesz ciekawostki m.in o rachunkowości budżetowej i amortyzacji. Zapraszamy do czytania

Partner
Szkolenia rachunkowość i księgowość
Zaprzyjaźniona firma

notariusz

Polecamy

prawo gospodarcze

Szkolenia medyczne

szkolenia medyczne